ΙΣΤΟΡΙΚΑ 16000 π.Χ.: Οι πρωτοι κατοικοι του νησιου ειναι οι Veddah, κυνηγοι-συλλεκτες, απογονοι ανθρωπων της λιθικης εποχης. 6ος αιωνας π.Χ.: Οι πρωτοι Senhalesi εγακταστουνται στο Sri Lanka, ψαραδες και εμποροι απο την βορειο Ινδια. 4ος αιωνας π.Χ.: Ο πριγκιπας Vijaya, εξοριζεται απο το βασιλειο του στη βορειο Ινδια. Μαζι με ενα πληρωμα 700 εμπιστων του, τον αμολουν με χαλασμενα πλοια στον Ινδικο ωκεανο για να βρει σιγουρο θανατο. Τελικα καταφερνουν να στεριασουν στο δυτικο μερος του Sri Lanka, οπου δημιουργει το πρωτο βασιλειο των Senhalesi, με πρωτευουσα το Anuradhapura. Οι Senhalesi εκδηλωνωνται εξαιρετικοι αγροτες. Τα συστηματα αρδευσης και τα δημοσια μπανια φροντιζουν για την υγεια του πλθυσμου. Η πολη ακμαζει γρηγορα. 3ος αιωνας π.Χ.: Ο κυριαρχος της Ινδιας, Ashoka, φερνει το Βουδισμο στο Sri Lanka. 2ος-1ος αιωνας π.Χ.: Οι πρωτοι Tamil, Ινδικη φυλη απο τη νοτια Ινδια εγκασταστουνται στο βορειο μερος του Sri Lanka, απο οπου οργανωνουν εκστρατειες εναντιον του βασιλειου Anuradhapura. Ο βασιλειας Valagambahu αναγκαζεται να εγκαταληψει την πρωτευουσα, βουδιστες μοναχοι του προσφερουν προστασια. Αργοτερα ξανακερδιζει τον ελεγχο απο την πολη. Οι σχεσεις μεταξυ Senhalesi και βουδισμου δενουν. 371 μ.Χ.: Το δοντι του Βουδα, κειμηλιο μεγαλης θρησκευτικης αξιας, μεταφερεται σε ναο στο Anuradhapura. Οποιος ελεγχει το δοντι ελεγχει το βασιλειο των Senhalesi.
5ος αιωνας μ.Χ.: Ο πριγκιπας Kasyapa, δολοφωνωντας τον πατερα του και εξοριζοντας τον μεγαλυτερο αδερφο του, Mugalan, παιρνει την εξουσια. Μεταφερει την κατοικια του στο καλυτερα οχυρομενο Sigirya, μοναστηρι χτισμενο σε γιγαντιο φυσικο βραχο απο μαγμα. Ο Mugalan τελικα ξανακερδιζει το θρονο με τη βοηθεια Ινδων μισθοφορων.
5ος αιωνας μ.Χ. - 11ος αιωνας μ.Χ.: Οι Tamil του νησιου, συνεχιζουν να διεισδυουν μια φορα μετα την αλλη στο βασιλειο των Senhalesi, λεηλατωντας το Anuradhapura. Οι βασιλειαδες αποκαταστουν καθε φορα με τη βοηθεια των κατοικων, που δουλευουν υπο συνθηκες σκλαβιας. Παραλληλα εγκαταστουνται Ισλαμιστες σε διαφορα κομματια του νησιου.
11ος-12ος αιωνας μ.Χ.: Ο βασιλειας Vijayabahu μεταφερει την πρωτευουσα πιο νοτια, στο Pollonaruwa. Ο διαδοχος του, ο φιλοπολεμος Parakramabahu, εξαντ 1505 μ.Χ.: Οι Πορτογαλλοι φτανουν. Αρχικα με φιλικες προθεσεις, προσπαθουν να αναπτυξουν μονοπωλιο στην αγορα μπαχαρικων. Η απαιτητικη τους σταση και οι συνεχες προσπαθειες ιεραποστολων να εκχριστιανισουν τον πληθυσμο χειροτερεψαν τις διπλοματικες σχεσεις. Μετα απο πολλα επισοδια, οι Πορταγαλλοι ξεκινουν πολεμο, κατακτωντας το Tamil βασιλειο του Jaffna, το Sinhalese βασιλειο του Kotte, οπως και ολοκληρη τη δυτικη ακτη. Οποιος αντιστεκεται στον εκχριστιανισμο καταδιωκεται. Εκκλησιες χτιζονται, ναοι καταστρεφονται, Βουδιστες, Ινδουιστες και Μουσουλμανοι εγκαταλειπουν τα σπιτια τους η σκοτωνονται. Μονο το βασιλειου του Kandy αντιστεκεται τις επιθεσεις.
1602 μ.Χ.: Οι Ολλανδοι κατακτουν τα πορτογαλλικα εδαφη στο Sri Lanka και σχεδον ολο το νησι. Διπλωματικες σχεσεις με το βασιλειο του Kandy εξασφαλιζουν το μονωπολιο σε μπαχαρικα.
1796 μ.Χ.: Μετα την κατακτηση της Ολλανδιας απο τη Γαλλια, η Ολλανδια παραχωρει τα εδαφη της στους Αγγλους για να μη πεσουν στα χερια των Γαλλων.
1815 μ.Χ.: Ενω το Kandy αποκρουει τις πρωτες επιθεσεις των Αγγλων, η δυσαρεσκεια του λαου κατα του βασιλεια το φερνει στα χερια της Βρετανιας. Ολο το νησι πεφτει στα χερια των Αγγλων.
1832 μ.Χ.: Αγγλικα γινονται η επισιμη γλωσσα. Δημιουργουνται χωραφια καφε (αργοτερα τσαι), τα προιοντα εξαγονται στην Αγγλια.
1843-1859 μ.Χ.: Μια και οι ντοπιοι αρνουνται να δουλεψουν στα χωραφια, οι Αγγλοι εισαγουν Tamil απο την Ινδια ως φτηνα εργατικα χερια, το (καμια σχεση με τους Tamil του βασιλειου Jaffna)
1915-1919 μ.Χ.: Οι φωνες εναντιον της αγγλικης κατοχης δυναμωνουν. Οι Αγγλοι φυλακιζουν η εξοριζουν αρχηγους του κινηματος. 1931 μ.Χ.: Πρωτη αγγλικη κυβερνηση με συμμετοχη ντοπιων
1948 μ.Χ.: Οπως η Ινδια, το Sri Lanka κερδιζει την ανεξαρτησια του. Σε ολους εκτως των plantation Tamil διδεται ηπικωοτητα. Με αυτο τον τροπο οι Senhalesi εξασφαλιζουν ευκολα την πλειοψηφια στην κυβερνηση.
1956 μ.Χ.: Sinhala γινεται η πρωτευων γλωσσα στο Sri Lanka. Το χασμα μεταξυ Tamil και Senhalesi μεγαλωνει.
1970-1980 μ.Χ.: Με διαφορους νομους μειωνεται το ποσοστο Tamil στον κρατικο τομεα και πανεπηστημια. Βουδισμος καταγραφεται ως πρωτευων θρησκεια του κρατους. Πρωτες εξεργεσεις Tamil. Η τεροριστικη μοναδα των Tamil Tigers (LTTE) που στοχευει την ανεξαρτησια των Tamil, δυναμωνει.
1983 μ.Χ.: Ενα στρατιωτικο σωμα Sinhalese πεφτει σε ενεδρα των Tamil Tigers. Ως απαντηση χιλιαδες Tamil καταδιωκονται και σκοτωνονται σε ολο το νησι. Ο πληθυσμος χωριζεται, Tamil (και Tamil Tigers) στο βορρα στη περιοχη γυρω απο Jaffna, στο υπολοιπο νησι Sinhalese. 1987-1989 μ.Χ.: Η κυβερνηση ζηταει τη βοηθεια της Ινδιας για να διατηρηθει καποια ειρηνη. Πολλους Senhalesi δυσαρεστει η παρουσια Ινδικου στρατου, που ακολουθει τη δικη της agenda. Ως αντιδραση, το κουμουνιστικο κομμα Senhalesi, JVP, παιρνει τον ελεγχο μεγαλου μερους του Sri Lanka μεσω των μελων της, που ενεργουν undercover σε ολες τις ακρες του νησιου. Η κυβερνηση ανιχνευει ενα-ενα τους αρχηγους του κινηματος, εξοντωνοντας τελικα το νουμερο 1, το 1989. Απωλειες: 60000 νεκροι.
1990 μ.Χ.: Οι Ινδοι φευγουν, ο πολεμος μεταξυ Tamil Tigers και κυβερνηση συνεχιζεται.
2004 μ.Χ.: Το tsunami φερει μεγαλες καταστροφες στις παραθαλασσιες περιοχες. 30.000 νεκροι.
2009 μ.Χ.: Μετα απο πολλες αποτυχεμενες προσπαθειες ειρηνης, πολεμο και 70.000 νεκρους, η κυβερνηση διαλυει τους Tamil Tigers.
ΔΙΑΦΟΡΑ
Για να καταλαβει καποιος το Sri Lanka πρεπει να αρχισει με τις εθνικοτητες. Η πλειοψηφια (74%) ειναι Sinhalese, απογονοι των πρωτων Ινδων που εγκατασταθηκαν στην Ινδια. Η γλωσσα τους λεγεται Sinhalese. Η θρησκεια τους ειναι ο Βουδισμος, δεμενος παραδοσιακα με την κυβερνηση. Σημαντικη εθνικοτητα αποτελουν οι Tamil (18%) και ειναι καθε αυτο Ινδουιστες. Αυτοι επισης χωριζονται σε 2 ομαδες: Οι μεν ειναι απογονοι Ινδων απο τη νοτιο Ινδια, που εγκατασταθηκαν στο βορειο μερος του Sri Lanka, οι δε ειναι οι λεγομενοι 'plantation Tamil' τους οποιους εφεραν οι Βρετανοι το 19ο αιωνα για να δουλεψουν στα χωραφια ως λιγο-πολυ σκλαβοι. Ενα μικρο ποσοστο (9%), ειναι μουσουλμανοι, απογωνοι εμπορων απο Ινδια και Αραβια.
Οι σχεσεις μεταξυ Tamil και Ινδων ειναι και ηταν σχετικα αρμονικες. Διαφορα επισοδια, στημενα απο διευθαρμενους, κυριως Sinhalese πολιτικους, που σκοπευαν μονο να διατηρησουν την δυναμη και τους ψηφους τους, οπως και η μαχη για εργατικες θεσεις στον 20ο αιωνα δημιουργησαν χασματα μεταξυ των εθνικοτητων, που οδηγισε στον εμφυλιο πολεμο. Το να κρυβεις τα αληθινα προβληματα πισω απο ρατσιστικο μισος δεν ειναι πρωτακουστο φαινομενο στην ιστορια. Μετα το τελος του πολεμου το 2009 ο πληθυσμος ειναι ανακουφισμενος και ολο και πιο πολυ περιφρωνουν σημερα τους πολιτικους. Οι plantation Tamil ζουν ακομα στο οριο σκλαβιας. Ενω κατεχουν τα ιδια δικαιωματα, ειναι αμορφωτοι και δουλευουν για ελαχιστο μισθο στα χωραφια. Τα παιδια αμελουν το σχολειο για να βοηθισουν τους γονεις. Η κυβερνηση δεν ενδιαφερεται να βελτιωσει τις συνθηκες διαβιωσης των plantation Tamil: Η συγκομηδη του τσαγιου γινεται μονο με το χερι, χρειαζονται φτηνα εργατικα χερια. Οι θρησκειες ειναι κατα μικρο βαθμο επιμειγμενες. Μερικοι θεοι του Ινδουισμου λατρευονται και απο Βουδιστες, ιδιαιτερα οι Vishnu και Ganesh. Ο Χριστιανισμος ειναι ακομα υπαρκτος απο τις εποχες ως ευρωπαικη αποικια. Οι γιορτες ολων των θρησκειων γιορταζονται απο ολους. Οταν παντρευονται ζευγαρια διαφορετικης θρησκειας τα γαμιλεια εθιμα αναμειγνυονται.
Tamil και Sinhala ειναι οι εθνικες γλωσσες, Αγγλικα η δευτερευον.
Ισχυουν η δωρεαν μορφωση και ισοτημια ανθρωπων.
Καστες δεν υπαρχουν παρα μονο κατα μικρο βαθμο στους Tamil, πιο μεγαλο ρολο παιζει η μορφωση και η οικονομικη κατασταση ενος ατομου.
Το προξενειο ειναι ακομα συχνο, η νεοι σημερα διαλεγουν ομως πιο πολυ μονοι τους τον συντροφο.
Οι γυναικες παιζουν ακομα δευτερευον ρολο σε μια σχεση, αν και οι δυτικη επιρροη βελτιωνει την κατασταση. Χηρες δυσκολα ξαναπαντρευονται, χωρισμος ειναι σχεδον αδυνατος απο τη μερια της γυναικας. Εξαιρεση αποτελουν η 'γυναικες καριερας', αποφευγουν να κανουν παιδια νωρις πριν αποκατασταθουν. Και παλι, οσο πιο καλη η οικονομικη κατασταση και το business standing της γυναικας, τοσο πιο λιγο ρολο παιζουν τα παραπανω. Οι τιμες σχεδον διπλασιαστικαν μετα τον πολεμο λογο πληθωρισμου και ανεβασμενων φορων.
Σημερα η οικονομια του κρατος ειναι σχετικα υγειεις, βασιζονται στον τουρισμο, εξαγωγες τσαγιου και υφασματος και βοηθεια απο το εξωτερικο. Δημοσια εργα σε δρομους και οικισιες προχωρουν αργα.
Ο κυριος πληθυσμος ειναι σχετικα φτωχος
Οι περισσοτεροι δεν οδηγουν αυτοκινητο η ταξι για οικονομικους λογους, χρησιμοποιουν λεωφορειο η τρενο. Πορνεια ειναι απαγορευμενη, πολλοι ομως την κρυβουν πισω απο ξενοδοχεια, λαδωνοντας την αστυνομια.
Οι πολιτες του Kandy ειναι ακομα περηφανοι πως ηταν η μοναδικη πολη που δεν επεσε σε μαχη στα χερια ξενης δυναμης.
Οι Αγγλοι ονομαζαν το νησι Ceylon, οι ντοπιοι το γνωριζαν ομως παντα ως Lanka. Η αλλαγη σε Sri Lanka ηρθε με την ανεξαρτησια.
Οι Senhalesi ηταν φημησμενοι για τα συστηματα αρδευσης. Ακομα και σημερα, το νησι ειναι γεματο δεξαμενες, πολλες λειτουργουν ακομα.
Τα χωραφια τσαγιου ηταν καποτε του καφε, μια επιδημια αναγκασε την μετατροπη.
Οι πρωτοι κατοικοι του νησιου, Veddah, υπαρχουν ακομα. Ειναι λιγοτεροι απο 2000 και ζουν παραδοσιακα σε ζουγκλες ως κυνηγοι-συλλεκτες.
Τρίτη 6 Δεκεμβρίου 2011
Κυριακή 13 Νοεμβρίου 2011
Religion
Ινδουισμος
Πολυθειστικη θρησκεια, πολλες φορες ομως οριζεται ως μονοθειστικη, θεωρωντας ολους τους θεους διαφορετικες μορφες ενος, του απολυτου, του κενου, Brahman. Οι θεοι παιρνουν καποια μορφή ως ενσαρκωσεις (incarnation) ή φανερωσεις (manifestation).
Ενσαρκωση = Ο θεος μπαινει σε θνητο σωμα
Φανερωση = Ο θεος παραμενει πνευματικος, φανερωνεται στους θνητους ως μια μορφη.
Shakti = Θυλική συμβουλος αρσενικου θεου. Όχι σπανια η σχέση ειναι και σεξουαλική.
Σκαφος = Το καβαλαει ο θεος για να μετακινηθει, συνηθως καποιο ζωο. Αγαλμα του σκαφους τοποθετειται συνηθως στην εισοδο των ναων αφιερομενων σε καποιο θεο.
Βασικοι θεοι:
Brahma (όχι Brahman): Δημιουργος.
Φανερωση: 4 κεφαλια και χερια, τα βλεπει ολα. Δε φανερωνεται συχνα.
Vishnu: Προστατης. Ενσαρκωθηκε συχνά για να απελευθερώσει τους ανθρώπους απο δαιμωνες.
Φανερωση: 4 χερια. Κραταει λουλουδι lotus, οπλο μορφης δισκου και ραβδι. Σκαφος: Tο πουλι-ανφρωπος Garuda
Ενσαρκωσεις:
Narashima: Ανθρωπος-λιονταρι
Parasurama: Brahmin
Krishna: Ευθυμος τσομπανος, κραταει συνηθως φλογερα
Rama: Ηρωας του επος Ramayana, εσωσε την πριγκιπισσα Sita απο τα χερια του κακου βασιλεια Ravana απο το Sri Lanka.
Vamana: Νανος
Matsya: Ψαρι
Kurma: Χελωνα
Varaha: Αγριογουρουνο
Kalki: ?
Siddharta Gautama: Πολλοι Ινδουιστές πιστευουν πως ο πρώτος Βουδας ήταν ενσαρκωση του Vishnu. Πολυ αμφισβητημένο θεμα.
Shiva: Καταστροφεας και αναπαραγωγος. Καβαλαει το ταυρο Nandi. Κραταει συνηθως τρίαινα η και περισσοτερα οπλα στα πολλαπλα χερια.
Σκαφος: O ταυρος Nandi.
Φανερωσεις:
Bhairava: Επιθετικη φανερωση. Συνηθως χοντρα φρυδια, αγριο βλεμμα, νεκροκεφαλες, πτωματα γυρω του.
Pashupati: Ειρηνικη φανερωση. Κύριος των ζωων.
Nataraja: Βασιλειας του χορου. Ο χορος του καταστρεψε τον κοσμο για να ξαναδημιουργηθει απο τον Brahma.
Δευτερευον θεοι:
Parvati η Mahadevi η Devi: Shakti του Shiva. Σεξουαλικη σχεση με Shiva.
Φανερωσεις:
Uma: Ειρηνικη μορφη Kali: Αιμοβορα, απαιτει θυσιες (οι ανθρωπινες απαγορευονται πια)
Durga: Πολεμικη μορφη, κραταει οπλα, σκοτωνει δεμονες.
Ενσαρκωσεις:
Kumari: Αποκλειστικα των Nepali ενσαρκωση. Κοριτσακι/παρθενα. Δημιουργηθηκε την εποχη της βασιλειας των Malla ως προστατρια της βασιλικης οικογενειας.
Kanya: Ταχτηκε να παντρευτει τον Shiva, αυτος ομως δεν εμφανιστηκε στο γαμο και εμεινε παρθενα. Η πολη Kanyakumari πηρε το ονομα της απο αυτη.
Meenakshi: Γεννήθηκε πριγκίπισσα βασιλείου στη νοτιο Ινδια με 3 στήθη. Η προφητεία έλεγε πως το ενα στήθος θα έλιωνε μόλις αντίκριζε τον μελλοντικό άνδρα της. Η πριγκίπισσα μεγάλωσε, έγινε δυνατός πολεμιστής και ικανος στρατηγός, προστάτρια του βασιλείου. Κι ετσι το έφερε η μοίρα να χρειαστεί να αμυνθει απο μια καινούργια απειλή, ενα στρατο φοβερων πολεμιστων και δεμονων. Με το θάρρος της αποκρουσε ενα κύμα μετα το άλλο, φτάνοντας μέχρι τον αργηχο των εχθρών της. Έτοιμη να τον αντιμετωπισει, πέφτει ξαφνικά στα γόνατα! Το στήθος της λιώνει. Ο άνδρας δεν ήταν άλλος παρα ο Shiva, και η Meenashi ενσαρκωση της Parvati. Έτσι η Parvati παντρεύτηκε τον Shiva και έγινε σύμβουλος του.
Saraswati: Shakti του Brahma
Lakshmi: Shakti του Vishnu
Ganesh: Θεος της σοφιας. Παιδι του Shiva και της Parvati. Φανερωση: Κεφαλι ελεφαντα, σωμα ανθρωπου. Μεταμορφωθηκε σε ελεφαντα απο τον Shiva οταν τον μπερδεψε για εραστη της Parvati.
Hannuman: Θεος των πιθηκων. Πιστος βοηθος του Rama (ενσαρκωση του Vishnu), τον βοηθισε με το στρατό πιθηκων του εναντίον το δαιμωνικό στρατό του Ravana.
Βασικες αρχες:
Ζωη και θανατος αποτελουν κυκλο. Brahma δημιουργει, Vishnu προστατευει, Shiva καταστρεφει. Ολα τα οντα ειναι ενωμενα με το νημα της ζωης. Επειδη καθε ζωο κρεμεται απο τη ζωη, αναγεννειται ως καποιο αλλο. Αποφασιστικος παραγοντας: Κarma. Καλες πραξεις το ανεβαζουν, κακες το κατεβαζουν. Θετικο karma οδηγει σε αναγεννηση ως ανωτερο ον, αρνητικο σε κατωτερο. Η ζωη αποτελει ταλαιπωρια και βασανο. Οταν ενας αποκτησει αρκετο karma εγκαταλειπει τον κυκλο ζωης (θανατος χωρις αναγεννηση) και απελευθερωνεται απο τα βασανα.
Μερικοι Hindu, οι Siddha, αφιερωνουν τη ζωη τους σε αυτοσυγκέντρωση και απομονωση. Τρωνε μονο το απαραιτητο απο τις δωρεες αλλων Ινδουιστων, αλλα δε ζητιανευουν, αναπνεουν οσο το δυνατο πιο λιγο μπορουν. Πιστευουν πως με την ασκητικη ζωη μπορουν νιωσουν την παρουσια του Brahma, η οποια αναπνοη του ζωογωνει ολα τα οντα. Θεωρουνται ανωτερα οντα, ετοιμα να εγκαταλειψουν τον κυκλο ζωης. Οι Siddha θαβονται, οι υπολοιποι νεκροι αποτεφρωνονται σε τελετουργία. Η τελετουργια της αποτεφρωσης εκτελειται συνηθως σε ιερο ποταμο. Γιατι αποτεφρωση: Ο ανθρωπος εν ζωη αποτελειται απο τα φυσικα στοιχεια γη, νερο, αερας και το κενο (void). Η φωτια φερνει τον ανθρωπο στην μορφη της δημιουργιας του και βοηθαει στη μετενσάρκωση στην επομενη ζωη Siddha εχουν εγκαταλειψει τον κυκλο της ζωης και δεν αποτεφρονονται. Ο πρωτος γιος (αν δεν υπαρχουν γιοι, η κορη) πρεπει να αναψει τη φωτια. Σε παλιες εποχες η χηρα επρεπε να ακολουθησει τον ανδρα της στη φωτια, αυτο απαγορευτηκε το 1947. Τα παιδια του πεθαμενου πενθουν για 13 μερες χωρις να τρων αλατι, αν ειναι η μανα 1 χρονο χωρις γαλα, αν ειναι ο πατερας 1 χρονο χωρις γιαουρτι.
Καστες:
Καστα ειναι κοινωνικος χωρισμος, συνδεδεμενος με την εργασια των μελων της. Συνηθισμενες καστες (μπορουν να διαφερουν απο χωρα σε χωρα) -Brahmin: Ιερεις -Πολιτικοι, στρατιωτες -Εμποροι, αγροτες -Εργατες -Parias: Ανθρωποι χωρις καστα, κανουν τις πιο υποτιμιτικες δουλειες Η καστα δε μπορει να εγκατελειφθει και μεταδιδεται στους απογονους. Μελη ανωτερης καστας δεν επιτρεπεται να παντρευτουν μελη κατωτερης, πολλες φορες δεν επιτρεπεται γενικως η συναναστροφη π.χ. να τρωνε απο το ιδιο πιατο.
Αγια ζωα (δεν επιτρεπεται να σκοτωθουν, προσκυνουνται σε ειδικες περιπτωσεις):
Αγελαδα, το γαλα της τρεφει τον πληθυσμο.
Ιερα ζωα (δεν επιτρεπεται να σκοτωθουν):
Πιθηκος, συμβολο του θεου Hannuman
Τιγρης
Ελαφι
Ελεφαντας, συμβολο του θεου Ganesh
Tilaka:
Συνηθως βουλα στο μετωπο. Μπορει να εχει και διαφορετικα σχηματα, αναλογα με την καστα και τη τελετη. Συμβολιζει το τριτο ματι της επιφωτισης και σοφιας (τα βλεπει ολα). Χρημιμοποιεται και απο Βουδιστες ως τριτο ματι του Βουδα.
Mantra:
Συγκεκριμμενη σειρά λέξεων, συνήθως ψαλμός. Έχουν συμβολική σημασία και πολλές φορές γραφονται σε κομματια υφάσματος.
Αρχιτεκτονικα στοιχεια:
Gopuram: Συνήθως εισοδος σε ναο. Ψηλο, αποτελείται από οροφους στολισμενο με σκαλισματα θεωτήτων.
Lingam: Συμβολο του Shiva
Mantapa: Ναος αποτελουμενος απο ανοιχτη αιθουσα στηριζομενη απο στυλους. Χρησιμοπιείται για τελετές. Δεν περιεχει ειδωλα.
Stupa:...
Pagoda: Πυργοειδές κτιρια
Dagoba:...
Διαφορα:
-Μια φορα κατεστραμμενα ειδωλα, δε λατρευονται, χανουν την πνευματική τους δυναμη.
Βουδισμος:
Πιο πολυ φιλοσοφια παρα θρησκεια. Πρωτεμφανιστικε το 500 π.Χ. απο τον Siddhartha Gautama, τον πρωτο Βουδα. Ο Siddharta Gautama ηταν πριγκιπας του βασιλειου Kapilavastu. Οταν ηταν περιπου 20 χρονων αποφασισε να ερευνισει την πηγη του πονου και των βασανων των ανθρωπων. Οπως οι ασκητικοι Ινδουιστες, δοκιμασε τη ζωη με ελαχιστο φαγητο και αναπνοη. Ενω υπεφερε παραπανω απο καθε αλλον, δε βρηκε την απαντηση, αρχισε παλι να τρωει και να αναπνεει κανονικα. Μετα απο χρονια ερευνας και αυτοσυγκεντρωσης βρηκε τη λεγομενη επιφωτιση κατω απο ενα δεντρο συκιας, το λεγομενο bodhi tree.
Βασικες αρχες:
Αναλογα Ινδουισμου, ζωη και θανατος αποτελουν κυκλο. Η ζωη ειναι βασανο. Συμφωνα με το Βουδα, βασανο δημιουργειται απο επιθυμιες. Εκει που δεν υπαρχει επιθυμια, δεν υπαρχει βασανο. Ο ανθρωπος πρεπει να γινει κυριος των επιθυμιων του. Αυτο επιτυγχανεται με τη ζωη με μετρο (the middle way), την απλη ζωη χωρις υπερβολικες, ανεκπληρωτες επιθυμιες. Ετσι επιτυγχανεται η λυτρωση απο τον κυκλο (=Nirvana), δε αναγεννεισε, γινεσαι Βουδας. Ειναι αναγκαιες πολλες αναγεννησεις μεχρι να πετυχει ο στοχος. Karma στο Βουδισμο δεν ειναι απλα καλο ή κακο, ειναι σοφια και αγνοια. Οποιος κατεχει σοφια, οποιος ειναι κυριος των επιθυμιων του, πραττει αυτοματως 'καλα'.
Boddisatva: Βουδιστης που αρνηθηκε να αποδεχθει το Nirvana για να βοηθησει τον υπολοιπο κοσμο να το επιτυχει (π.χ. Dalai Lama)
Πολυθειστικη θρησκεια, πολλες φορες ομως οριζεται ως μονοθειστικη, θεωρωντας ολους τους θεους διαφορετικες μορφες ενος, του απολυτου, του κενου, Brahman. Οι θεοι παιρνουν καποια μορφή ως ενσαρκωσεις (incarnation) ή φανερωσεις (manifestation).
Ενσαρκωση = Ο θεος μπαινει σε θνητο σωμα
Φανερωση = Ο θεος παραμενει πνευματικος, φανερωνεται στους θνητους ως μια μορφη.
Shakti = Θυλική συμβουλος αρσενικου θεου. Όχι σπανια η σχέση ειναι και σεξουαλική.
Σκαφος = Το καβαλαει ο θεος για να μετακινηθει, συνηθως καποιο ζωο. Αγαλμα του σκαφους τοποθετειται συνηθως στην εισοδο των ναων αφιερομενων σε καποιο θεο.
Βασικοι θεοι:
Brahma (όχι Brahman): Δημιουργος.
Φανερωση: 4 κεφαλια και χερια, τα βλεπει ολα. Δε φανερωνεται συχνα.
Vishnu: Προστατης. Ενσαρκωθηκε συχνά για να απελευθερώσει τους ανθρώπους απο δαιμωνες.
Φανερωση: 4 χερια. Κραταει λουλουδι lotus, οπλο μορφης δισκου και ραβδι. Σκαφος: Tο πουλι-ανφρωπος Garuda
Ενσαρκωσεις:
Narashima: Ανθρωπος-λιονταρι
Parasurama: Brahmin
Krishna: Ευθυμος τσομπανος, κραταει συνηθως φλογερα
Rama: Ηρωας του επος Ramayana, εσωσε την πριγκιπισσα Sita απο τα χερια του κακου βασιλεια Ravana απο το Sri Lanka.
Vamana: Νανος
Matsya: Ψαρι
Kurma: Χελωνα
Varaha: Αγριογουρουνο
Kalki: ?
Siddharta Gautama: Πολλοι Ινδουιστές πιστευουν πως ο πρώτος Βουδας ήταν ενσαρκωση του Vishnu. Πολυ αμφισβητημένο θεμα.
Shiva: Καταστροφεας και αναπαραγωγος. Καβαλαει το ταυρο Nandi. Κραταει συνηθως τρίαινα η και περισσοτερα οπλα στα πολλαπλα χερια.
Σκαφος: O ταυρος Nandi.
Φανερωσεις:
Bhairava: Επιθετικη φανερωση. Συνηθως χοντρα φρυδια, αγριο βλεμμα, νεκροκεφαλες, πτωματα γυρω του.
Pashupati: Ειρηνικη φανερωση. Κύριος των ζωων.
Nataraja: Βασιλειας του χορου. Ο χορος του καταστρεψε τον κοσμο για να ξαναδημιουργηθει απο τον Brahma.
Δευτερευον θεοι:
Parvati η Mahadevi η Devi: Shakti του Shiva. Σεξουαλικη σχεση με Shiva.
Φανερωσεις:
Uma: Ειρηνικη μορφη Kali: Αιμοβορα, απαιτει θυσιες (οι ανθρωπινες απαγορευονται πια)
Durga: Πολεμικη μορφη, κραταει οπλα, σκοτωνει δεμονες.
Ενσαρκωσεις:
Kumari: Αποκλειστικα των Nepali ενσαρκωση. Κοριτσακι/παρθενα. Δημιουργηθηκε την εποχη της βασιλειας των Malla ως προστατρια της βασιλικης οικογενειας.
Kanya: Ταχτηκε να παντρευτει τον Shiva, αυτος ομως δεν εμφανιστηκε στο γαμο και εμεινε παρθενα. Η πολη Kanyakumari πηρε το ονομα της απο αυτη.
Meenakshi: Γεννήθηκε πριγκίπισσα βασιλείου στη νοτιο Ινδια με 3 στήθη. Η προφητεία έλεγε πως το ενα στήθος θα έλιωνε μόλις αντίκριζε τον μελλοντικό άνδρα της. Η πριγκίπισσα μεγάλωσε, έγινε δυνατός πολεμιστής και ικανος στρατηγός, προστάτρια του βασιλείου. Κι ετσι το έφερε η μοίρα να χρειαστεί να αμυνθει απο μια καινούργια απειλή, ενα στρατο φοβερων πολεμιστων και δεμονων. Με το θάρρος της αποκρουσε ενα κύμα μετα το άλλο, φτάνοντας μέχρι τον αργηχο των εχθρών της. Έτοιμη να τον αντιμετωπισει, πέφτει ξαφνικά στα γόνατα! Το στήθος της λιώνει. Ο άνδρας δεν ήταν άλλος παρα ο Shiva, και η Meenashi ενσαρκωση της Parvati. Έτσι η Parvati παντρεύτηκε τον Shiva και έγινε σύμβουλος του.
Saraswati: Shakti του Brahma
Lakshmi: Shakti του Vishnu
Ganesh: Θεος της σοφιας. Παιδι του Shiva και της Parvati. Φανερωση: Κεφαλι ελεφαντα, σωμα ανθρωπου. Μεταμορφωθηκε σε ελεφαντα απο τον Shiva οταν τον μπερδεψε για εραστη της Parvati.
Hannuman: Θεος των πιθηκων. Πιστος βοηθος του Rama (ενσαρκωση του Vishnu), τον βοηθισε με το στρατό πιθηκων του εναντίον το δαιμωνικό στρατό του Ravana.
Βασικες αρχες:
Ζωη και θανατος αποτελουν κυκλο. Brahma δημιουργει, Vishnu προστατευει, Shiva καταστρεφει. Ολα τα οντα ειναι ενωμενα με το νημα της ζωης. Επειδη καθε ζωο κρεμεται απο τη ζωη, αναγεννειται ως καποιο αλλο. Αποφασιστικος παραγοντας: Κarma. Καλες πραξεις το ανεβαζουν, κακες το κατεβαζουν. Θετικο karma οδηγει σε αναγεννηση ως ανωτερο ον, αρνητικο σε κατωτερο. Η ζωη αποτελει ταλαιπωρια και βασανο. Οταν ενας αποκτησει αρκετο karma εγκαταλειπει τον κυκλο ζωης (θανατος χωρις αναγεννηση) και απελευθερωνεται απο τα βασανα.
Μερικοι Hindu, οι Siddha, αφιερωνουν τη ζωη τους σε αυτοσυγκέντρωση και απομονωση. Τρωνε μονο το απαραιτητο απο τις δωρεες αλλων Ινδουιστων, αλλα δε ζητιανευουν, αναπνεουν οσο το δυνατο πιο λιγο μπορουν. Πιστευουν πως με την ασκητικη ζωη μπορουν νιωσουν την παρουσια του Brahma, η οποια αναπνοη του ζωογωνει ολα τα οντα. Θεωρουνται ανωτερα οντα, ετοιμα να εγκαταλειψουν τον κυκλο ζωης. Οι Siddha θαβονται, οι υπολοιποι νεκροι αποτεφρωνονται σε τελετουργία. Η τελετουργια της αποτεφρωσης εκτελειται συνηθως σε ιερο ποταμο. Γιατι αποτεφρωση: Ο ανθρωπος εν ζωη αποτελειται απο τα φυσικα στοιχεια γη, νερο, αερας και το κενο (void). Η φωτια φερνει τον ανθρωπο στην μορφη της δημιουργιας του και βοηθαει στη μετενσάρκωση στην επομενη ζωη Siddha εχουν εγκαταλειψει τον κυκλο της ζωης και δεν αποτεφρονονται. Ο πρωτος γιος (αν δεν υπαρχουν γιοι, η κορη) πρεπει να αναψει τη φωτια. Σε παλιες εποχες η χηρα επρεπε να ακολουθησει τον ανδρα της στη φωτια, αυτο απαγορευτηκε το 1947. Τα παιδια του πεθαμενου πενθουν για 13 μερες χωρις να τρων αλατι, αν ειναι η μανα 1 χρονο χωρις γαλα, αν ειναι ο πατερας 1 χρονο χωρις γιαουρτι.
Καστες:
Καστα ειναι κοινωνικος χωρισμος, συνδεδεμενος με την εργασια των μελων της. Συνηθισμενες καστες (μπορουν να διαφερουν απο χωρα σε χωρα) -Brahmin: Ιερεις -Πολιτικοι, στρατιωτες -Εμποροι, αγροτες -Εργατες -Parias: Ανθρωποι χωρις καστα, κανουν τις πιο υποτιμιτικες δουλειες Η καστα δε μπορει να εγκατελειφθει και μεταδιδεται στους απογονους. Μελη ανωτερης καστας δεν επιτρεπεται να παντρευτουν μελη κατωτερης, πολλες φορες δεν επιτρεπεται γενικως η συναναστροφη π.χ. να τρωνε απο το ιδιο πιατο.
Αγια ζωα (δεν επιτρεπεται να σκοτωθουν, προσκυνουνται σε ειδικες περιπτωσεις):
Αγελαδα, το γαλα της τρεφει τον πληθυσμο.
Ιερα ζωα (δεν επιτρεπεται να σκοτωθουν):
Πιθηκος, συμβολο του θεου Hannuman
Τιγρης
Ελαφι
Ελεφαντας, συμβολο του θεου Ganesh
Tilaka:
Συνηθως βουλα στο μετωπο. Μπορει να εχει και διαφορετικα σχηματα, αναλογα με την καστα και τη τελετη. Συμβολιζει το τριτο ματι της επιφωτισης και σοφιας (τα βλεπει ολα). Χρημιμοποιεται και απο Βουδιστες ως τριτο ματι του Βουδα.
Mantra:
Συγκεκριμμενη σειρά λέξεων, συνήθως ψαλμός. Έχουν συμβολική σημασία και πολλές φορές γραφονται σε κομματια υφάσματος.
Αρχιτεκτονικα στοιχεια:
Gopuram: Συνήθως εισοδος σε ναο. Ψηλο, αποτελείται από οροφους στολισμενο με σκαλισματα θεωτήτων.
Lingam: Συμβολο του Shiva
Mantapa: Ναος αποτελουμενος απο ανοιχτη αιθουσα στηριζομενη απο στυλους. Χρησιμοπιείται για τελετές. Δεν περιεχει ειδωλα.
Stupa:...
Pagoda: Πυργοειδές κτιρια
Dagoba:...
Διαφορα:
-Μια φορα κατεστραμμενα ειδωλα, δε λατρευονται, χανουν την πνευματική τους δυναμη.
Βουδισμος:
Πιο πολυ φιλοσοφια παρα θρησκεια. Πρωτεμφανιστικε το 500 π.Χ. απο τον Siddhartha Gautama, τον πρωτο Βουδα. Ο Siddharta Gautama ηταν πριγκιπας του βασιλειου Kapilavastu. Οταν ηταν περιπου 20 χρονων αποφασισε να ερευνισει την πηγη του πονου και των βασανων των ανθρωπων. Οπως οι ασκητικοι Ινδουιστες, δοκιμασε τη ζωη με ελαχιστο φαγητο και αναπνοη. Ενω υπεφερε παραπανω απο καθε αλλον, δε βρηκε την απαντηση, αρχισε παλι να τρωει και να αναπνεει κανονικα. Μετα απο χρονια ερευνας και αυτοσυγκεντρωσης βρηκε τη λεγομενη επιφωτιση κατω απο ενα δεντρο συκιας, το λεγομενο bodhi tree.
Βασικες αρχες:
Αναλογα Ινδουισμου, ζωη και θανατος αποτελουν κυκλο. Η ζωη ειναι βασανο. Συμφωνα με το Βουδα, βασανο δημιουργειται απο επιθυμιες. Εκει που δεν υπαρχει επιθυμια, δεν υπαρχει βασανο. Ο ανθρωπος πρεπει να γινει κυριος των επιθυμιων του. Αυτο επιτυγχανεται με τη ζωη με μετρο (the middle way), την απλη ζωη χωρις υπερβολικες, ανεκπληρωτες επιθυμιες. Ετσι επιτυγχανεται η λυτρωση απο τον κυκλο (=Nirvana), δε αναγεννεισε, γινεσαι Βουδας. Ειναι αναγκαιες πολλες αναγεννησεις μεχρι να πετυχει ο στοχος. Karma στο Βουδισμο δεν ειναι απλα καλο ή κακο, ειναι σοφια και αγνοια. Οποιος κατεχει σοφια, οποιος ειναι κυριος των επιθυμιων του, πραττει αυτοματως 'καλα'.
Boddisatva: Βουδιστης που αρνηθηκε να αποδεχθει το Nirvana για να βοηθησει τον υπολοιπο κοσμο να το επιτυχει (π.χ. Dalai Lama)
Nepal history/facts
ΙΣΤΟΡΙΚΑ
100.000 π.Χ: Η λίμνη που κάλυπτε το σημερινό Kathmandu Valley ξηρένεται
8-7 αιώνας π.Χ: Η φυλή των Κιράτις (Hindu) εγκαταστήνεται στο Kathmandu Valley, από στην οποία αργότερα δημιουργείται η φυλή των Newari - δίνουν το όνομα στο Νέπαλ (Πα = τοπίο Νε = θεότητα των Newari, τοπίο προστατευμένο από την Νε)
563 π.Χ: Ο Siddharta Gautama (Buddha) γενιέται στη βασιλική οικογένεια στο Lumbini, Nepal
250 π.Χ: Ο κυριαρχος της Ινδιας, Ashoka, εμπνευσμένος από τον Buddha φέρνει το Βουδισμό στο Kathmandu Valley
57 π.Χ: Έναρξη Νεπαλικού ημερολογίου (2011 = 2058!)
300 μ.Χ. Ινδική φυλή των Licchavis ανατρέπουν τους Κιράτις και επιβάλουν πάλι τον Ινδουϊσμό. Το Νέπαλ παρουσιάζει ακμή μέσω εμπορίου.
602 μ.Χ: Για πρώτη φορά ένας της φυλής Thakuri γίνεται βασιλιάς. Επαναφέρει το Βουδισμό επηρεασμένος από τη κόρη του, που τη πάντρεψε με μέλος της θιβετικής βασιλικής οικογένειας.
7-12ος αιώνας μ.Χ: Τα 'μαύρα χρόνια' του Νεπάλ. Λεηλατήσεις από το Θιβέτ. Ίδριση της πόλης Kathmandu (τότε ονομαζόμενο Kantipur)
1200 μ.Χ: Η φυλή των Malla, φυγάδες από την Ινδία εγκαταστίνονται στο Kathmandu Valley και παίρνουν την εξουσία. Η γλώσσα των Νεπάλι προέρχεται από αυτή τη φυλή. Οι βασιλειάδες ορίζουν τους εαυτούς τους απόγωνοι του θεου Vishnu και δημιουργούν τη λατρεία της παρθένας θεάς Kumari, η οποία αναλαμβάνει το ρόλο της προστάτριας των Malla. Ακολουθεί περίοδος ακμής. Το Kathmandu παρουσιάζει σημαντικό σημείο για το εμπόριο με Θιβέτ.
1255 μ.Χ: Σεισμός σκοτόνει 1/3 του πληθυσμού
1349 μ.Χ: Άραβες λεηλατούν το Kathmandu Valley και δημιουργούν καταστροφές
1482 μ.Χ: Ο βασειλιάς Yaksha Malla πεθαίνει, το βασίλειο μοιράζετα ανάμεσα στους γιους τυ στα 3 (Kathmandu, Patan, Bhaktapur). Δημιουργείται πολιτιστικός ανταγωνισμός ανάμεσα στα βασίλεια, από αυτή την επόχή προέρχονται τα περισσότερα αξιοθέατα κτίρια δημιουργήθηκαν αυτή την εποχή.
1768 μ.Χ: Ο βασιλείας της περιοχής, Gorkha, Privthvi Narayan Shah, εισβάλλει στο Kathmandu Valley (, με ύπουλο τρόπο, στη περίοδο του φεστιβάλ Indra Jahtra), ενώνοντας το Νεπάλ για πρώτη φορά. Το Kathmandu γίνεται πρωτεύουσα.
1814-1816 μ.Χ: Η επιθετική εξωτερική πόλιτική οδηγεί το Νεπάλ στο αγγλο-νεπαλικό πόλεμο, από τον οποίο η Αγγλία βγαίνει νικητής. Το Νεπάλ αναγκάζεται να παραδώσει περιοχές, δίνοντας του τα σημερινά σύνορα.
19-20ος αιώνας μ.Χ: Μετά το θάνατο του Privthvi Narayan Shah, το Νεπάλ οδηγείται σε χάος, μετά από εξορισμους και δολοφωνίες σε μέλη της βασιλικής οικογένειας, Ο Jung Badahur παίρνει την εξουσία, δημιουργόντας τη βασιλική οικογένεια Rana που συνεχίζεται παράλληλα με αυτή των Shah. Οι εσωτερικές διαμάχες και η διαφθωρα των Rana καθυστερούν την μοντερνοποίηση του κράτους, ο κοινός λαός μένει φτωχός. Ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται συνεχώς. Οικονομική βοήθεια χάνεται στα χέρια της βασιλικής οικογένειας. Δημιουργούνται πρώτες τάσεις δημοκρατικής κυβέρνησης.
1991 μ.Χ: Πρώτη δημοκρατική κυβέρνηση συνδεδεμένη με βασιλεία, επίσης διευθαρμένη.
2001 μ.Χ: Κουμουνιστικό κόμμα Μαοϊστων αρχίζουν εμφύλιο πόλεμο.
2005 μ.Χ: Ο βασιλειάς Gyanendra επιστρέφει τη βασιλεία για να αντιμετοπίζει το κίνημα των Μαοϊστων, αποτυχένει.
2008 μ.Χ. Πρώτη καθαρά δημοκρατική κυβέρνηση με συμμετοχή των Μαοϊστών.
ΔΙΑΦΟΡΑ
Σε γενικά πλαίσια πρέπει να ειπωθεί ότι από τη στιγμή που εκλέχθηκε κυβέρνηση, το Νεπάλ έκανε τεράστιες προσπάθειες να ανεβάσει το βιοτικό επίπεδο, με επιτυχια. Αυτο εχει ανεβασει και τις τιμες. Οι ιδιοι Μαοϊστες που καποτε οριστηκαν δολοφονοι και τρομοκρατες απο την κυβερνηση, και οχι εντελως χωρις λογο, συμμετεχουν τωρα ενεργα σε αυτη και η συνεισφορα τους βοηθησε να εξοντωθει η διαφθωρα στην πολιτικη.
Παραλληλα παρατηρειται ενα 'χασμα γενεων', αναλογο με αυτο που δημιουργηθηκε στην Ελλαδα μετα το 2ο παγκοσμιο πολεμο. Ενω οι περισσοτεροι της παλια γενιας ειναι αγραμματοι, συνηθως αγροτες η βοσκοι, συνηθησμενοι στη σκληρη δουλεια και τη λυτοτητα, κοντα στο παραδοσιακο τροπο ζωης, η νεα γενεια αρχιζει θελει να γνωρισει τον κοσμο και ανοιγεται προς δυτικες επιρροες, τεχνολογια, ντυσιμο, ανεσεις. Ενω υπαρχει συστημα καστων που συνηθιζεται στο Ινδουισμο, ολο και πιο πολυ χανει τη σημασια του, εξαρταται απο περιοχη και οικογενεια. Καθολου παραξενο, αν σκεφτει κανεις πως σε αυτο το μικρο γεωγραφικο χωρο συζουν δεκαδες διαφορετικες φυλες. Οι Ινδοι που ζουν εδω δε εχουν τη καλυτεροι φημη, μια και οι πλειοψηφια ειναι φυγαδες απο την αφροκρεμα της Ινδιας. Οι τουριστες θεωρουνται οχι σπανια ως παραξενοι, ανοητοι πλουσιοι που εχουν λεφτα να ξεφορτοσουν, και οχι σπανια η εικονα αντιπροσωπευει τη αληθεια. Παρολα αυτα εχουν συνηθισει την παρουσια τους και τους εχουν υιοθετισει στην κοινωνια τους και ανταποδιδουν σε γενικες γραμμες το σεβασμο που δεχονται. Ολο και πιο πολλα παιδια πανε σχολειο, τελευταια 90% των παιδιων αντιστιχης ηλικιας μπηκαν στη 1η ταξη δημοτικου.
Οικογενεια και φιλια ειναι οι πιο σημαντικες αρετες.
Οικογένειες ζουν μαζί. Τα μαγαζιά λειτουργούν συνήθως οικογενειακά.
Το προξενιο ειναι συνηθισμενο, ομως ολο και πιο πολλα ζευγαρια παντρευονται απο ερωτα. Ανδρας=αρχηγος. Το να μην εχεις παιδια θεωρειται αντικοινωνικο, ο ανδρας μαλιστα μπορει να παρει 2η γυναικα αν η πρωτη δε μπορει να κανει παιδια. Οι γυναικες τελευταια δινουν μαχη για περισσοτερα δικαιοματα με αρκετη επιτυχια.
Πορνεια ειναι απαγορευμενη, παρολα αυτα νταβατζιδες προτεινουν σχετικα ανοιχτα σε τουριστες, ιδιαιτερα στο Kathmandu. Οι πολιτικοι κλεινουν τα ματια.
Οσοι εργαζονται στη γαστρονομια αρχιζουν να υιοθετουν ολο και πιο πολυ τα Αγγλικα... με την αγγλικη ψευτοευγενια (αποκαλουν τους πελατες 'sir' κλπ).
Το να λες 'ευχαριστω' σε καθε παραμικρη συναλλαγη θεωρειται παραξενο για τους περισσοτερους Nepalesi.
Υποτιμουν αισχρα το χρονο διαδρομης. Οταν π.χ. λενε ο δρομος ειναι 1 ωρα, καθολου απιθανο να βγουν 2 ωρες αλλα ποτε 1!
Οι ανθρωποι στα χωρια ειναι εκληκτικα αυταρκεις, βοσκοι, αγροτες, ξυλοκοποι, εργατες. Οτι περρισευει το εξαγουν στις πολεις. Η θερμανση λειτουργει με καυση ξυλου η με ηλιακη ενεργια. Το Kathmandu ειναι δικος του κοσμος, μοιαζει με ζουγκλα επιβιωσης.
Ηλεκτρισμος υπαρχει παντου, διακοπες στα χωρια ειναι συχνες.
Μολυνση και σκουπιδια ειναι μεγαλο προβλημα. Το ποταμι που περναει απο το Kathmandu θεωρειται το πιο μυσμενο στον κοσμο. Το νερο απο τη βρυση περιεχει βακτηριδια που το κανει μη ποζιμο για ξενους.
Τα ναρκωτικα δεν επιτρεπονται, παρολα αυτα σε περιοχες υπαρχουν ολοκληρα χωραφια και πουλουνται στους δρομους σε τουριστες. Η αστυνομια λαδονεται και κλεινει το ματι.
Πολλοί κάτοικοι του Nepal (συνηθως του Kathmandu) προστατεύουν το πρόσωπο τους με μαντύλι για να μην εισπνέουν τη σκόνη που είναι στον αέρα.
Όταν 2 Νεπαλέσι κρατάν χέρια, ασχέτως από το φύλο, συμβολίζει φιλία και όχι κάτι σεξουαλικό.
Ομοφιλόφυλοι γάμοι επιτρέπονται, θεωρείται όμως από τους περισσότερους κάτι άρρωστο που έφεραν οι Ευρωπαίοι
Σχεδόν όλα τα μαγαζιά και ταξιτζίδες δεν κόβουν απόδειξη, παζάρευμα συνιστάται :)
Οι Nepalesi κρατάν γόητρο το ότι ποτέ δε κατακτήθηκαν από τους Άγγλους (σε αντίθεση με τους Ινδούς), παρόλο το ότι χάσαν τον πόλεμο και πολλά εδάφη.
Ο βρετανικος στρατος εντυποσιαστικε τοσο απο τους Gorkha, πως αποφασισε να προσλαβει ταγματα για το στρατο του. Ακομα και σημερα μπορουν Νεπαλεσι να καταταγουν... αυτοι που καταφερουν να περασουν τις σκληρες δοκιμασιες.
Φυσιολογικα ενας Νεπαλεσι εχει κοντο, λεπτο σωμα χωρις περιττους μυς στο πανω μερος του σωματος που τον επιβαρυνουν στη κινηση. Γεννημενοι βαδιστες! Αναλογως τρωνε μικρες ποσοτητες και ελαχιστο κρεας η ψαρι. Κλασικο γευμα Dal Bhat (Dal = σουπα φακης, Bhat = ρυζι) με λαχανικα.
Φαναρια δεν υπαρχουν. Πινακιδες προτερεωτητας δεν υπαρχουν. Φλας ειναι περιττο στην προσπεραση, οποιος θελει να προσπερασει κορναρει η απλα κορναρει ολη την ωρα, πολλα αμαξια χρησιμοποιουν ειδικο ηχο για την κορνα για να ξεχωριζουν.
Μέσο εισόδημα: Περίπου 550 $ το χρόνο, οι περισσότεροι φτωχοί, 50% άνεργοι. Εξάρτηση από τουρισμό.
Θρησκεία: Ινδουϊσμος/Βουδισμός.
Οι βασιλειαδες των οικογενειων Malla και Shah θεωρουσαν τον εαυτο τους ενσαρκωσεις του θεου Vishnu, ετσι εξασφαλιζαν την εξουσια τους.
Σε πολλες περιπτωσεις οι θρησκειες Ινδουϊσμος και Βουδισμός εχουν επιμειχθει. Οι θεοι του Ινδουισμου προσκυνουνται απο τους περισσοτερους βουδιστες. Πολλες βουδιστικες στουπες συνδιαζονται με μνημεια Ινδουισμου. Ο πρωτος Βουδας θεωρειται ενσαρκωση του Vishnu. Οι Βουδες και οι γυναικες τους λατρευονται σαν θεοι. Οι νεκροι Βουδιστες αποτεφρωνονται μαζι με τους Ινδουιστες. Οι θιβετικοι βουδιστες ειναι εναντιον αυτης της επιμειξιας.
Η Kumari, ειναι παρθενα ενσαρκωση της θεας Devi αποκλειστικα στο Nepal. Το ρολο του θνητου 'φορεα' παιζει ενα κοριτσι που διαλεγουν ιερεις με αυστηρες δοκιμασιες απο τον πλυθησμο του Nepal. Το κοριτσι μενει αποκλειστικα στο σπιτι της Kumari στο Kathmandu, Durbar Square, και δεν τον εγκαταλειπει παρα μονο για θρησκευτικες τελετες. Δεν επιτρεπονται επισκεψεις, ουτε καν απο τους γονεις. Ενω δε μπορει κανεις να δωσει διαταγες σε θεα, απαιτειται εμμεσα απο το κοριτσι να εκπληρωσει τα καθικοντα της προς το λαο. Οταν το κοριτσι φτασει στην εφηβεια, η θεα υποτιθεται πως εγκαταλειπει το φορεα της και το κοριτσι μπορει να συνεχισει της ζωη της ως θνητη γυναικα.
100.000 π.Χ: Η λίμνη που κάλυπτε το σημερινό Kathmandu Valley ξηρένεται
8-7 αιώνας π.Χ: Η φυλή των Κιράτις (Hindu) εγκαταστήνεται στο Kathmandu Valley, από στην οποία αργότερα δημιουργείται η φυλή των Newari - δίνουν το όνομα στο Νέπαλ (Πα = τοπίο Νε = θεότητα των Newari, τοπίο προστατευμένο από την Νε)
563 π.Χ: Ο Siddharta Gautama (Buddha) γενιέται στη βασιλική οικογένεια στο Lumbini, Nepal
250 π.Χ: Ο κυριαρχος της Ινδιας, Ashoka, εμπνευσμένος από τον Buddha φέρνει το Βουδισμό στο Kathmandu Valley
57 π.Χ: Έναρξη Νεπαλικού ημερολογίου (2011 = 2058!)
300 μ.Χ. Ινδική φυλή των Licchavis ανατρέπουν τους Κιράτις και επιβάλουν πάλι τον Ινδουϊσμό. Το Νέπαλ παρουσιάζει ακμή μέσω εμπορίου.
602 μ.Χ: Για πρώτη φορά ένας της φυλής Thakuri γίνεται βασιλιάς. Επαναφέρει το Βουδισμό επηρεασμένος από τη κόρη του, που τη πάντρεψε με μέλος της θιβετικής βασιλικής οικογένειας.
7-12ος αιώνας μ.Χ: Τα 'μαύρα χρόνια' του Νεπάλ. Λεηλατήσεις από το Θιβέτ. Ίδριση της πόλης Kathmandu (τότε ονομαζόμενο Kantipur)
1200 μ.Χ: Η φυλή των Malla, φυγάδες από την Ινδία εγκαταστίνονται στο Kathmandu Valley και παίρνουν την εξουσία. Η γλώσσα των Νεπάλι προέρχεται από αυτή τη φυλή. Οι βασιλειάδες ορίζουν τους εαυτούς τους απόγωνοι του θεου Vishnu και δημιουργούν τη λατρεία της παρθένας θεάς Kumari, η οποία αναλαμβάνει το ρόλο της προστάτριας των Malla. Ακολουθεί περίοδος ακμής. Το Kathmandu παρουσιάζει σημαντικό σημείο για το εμπόριο με Θιβέτ.
1255 μ.Χ: Σεισμός σκοτόνει 1/3 του πληθυσμού
1349 μ.Χ: Άραβες λεηλατούν το Kathmandu Valley και δημιουργούν καταστροφές
1482 μ.Χ: Ο βασειλιάς Yaksha Malla πεθαίνει, το βασίλειο μοιράζετα ανάμεσα στους γιους τυ στα 3 (Kathmandu, Patan, Bhaktapur). Δημιουργείται πολιτιστικός ανταγωνισμός ανάμεσα στα βασίλεια, από αυτή την επόχή προέρχονται τα περισσότερα αξιοθέατα κτίρια δημιουργήθηκαν αυτή την εποχή.
1768 μ.Χ: Ο βασιλείας της περιοχής, Gorkha, Privthvi Narayan Shah, εισβάλλει στο Kathmandu Valley (, με ύπουλο τρόπο, στη περίοδο του φεστιβάλ Indra Jahtra), ενώνοντας το Νεπάλ για πρώτη φορά. Το Kathmandu γίνεται πρωτεύουσα.
1814-1816 μ.Χ: Η επιθετική εξωτερική πόλιτική οδηγεί το Νεπάλ στο αγγλο-νεπαλικό πόλεμο, από τον οποίο η Αγγλία βγαίνει νικητής. Το Νεπάλ αναγκάζεται να παραδώσει περιοχές, δίνοντας του τα σημερινά σύνορα.
19-20ος αιώνας μ.Χ: Μετά το θάνατο του Privthvi Narayan Shah, το Νεπάλ οδηγείται σε χάος, μετά από εξορισμους και δολοφωνίες σε μέλη της βασιλικής οικογένειας, Ο Jung Badahur παίρνει την εξουσία, δημιουργόντας τη βασιλική οικογένεια Rana που συνεχίζεται παράλληλα με αυτή των Shah. Οι εσωτερικές διαμάχες και η διαφθωρα των Rana καθυστερούν την μοντερνοποίηση του κράτους, ο κοινός λαός μένει φτωχός. Ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται συνεχώς. Οικονομική βοήθεια χάνεται στα χέρια της βασιλικής οικογένειας. Δημιουργούνται πρώτες τάσεις δημοκρατικής κυβέρνησης.
1991 μ.Χ: Πρώτη δημοκρατική κυβέρνηση συνδεδεμένη με βασιλεία, επίσης διευθαρμένη.
2001 μ.Χ: Κουμουνιστικό κόμμα Μαοϊστων αρχίζουν εμφύλιο πόλεμο.
2005 μ.Χ: Ο βασιλειάς Gyanendra επιστρέφει τη βασιλεία για να αντιμετοπίζει το κίνημα των Μαοϊστων, αποτυχένει.
2008 μ.Χ. Πρώτη καθαρά δημοκρατική κυβέρνηση με συμμετοχή των Μαοϊστών.
ΔΙΑΦΟΡΑ
Σε γενικά πλαίσια πρέπει να ειπωθεί ότι από τη στιγμή που εκλέχθηκε κυβέρνηση, το Νεπάλ έκανε τεράστιες προσπάθειες να ανεβάσει το βιοτικό επίπεδο, με επιτυχια. Αυτο εχει ανεβασει και τις τιμες. Οι ιδιοι Μαοϊστες που καποτε οριστηκαν δολοφονοι και τρομοκρατες απο την κυβερνηση, και οχι εντελως χωρις λογο, συμμετεχουν τωρα ενεργα σε αυτη και η συνεισφορα τους βοηθησε να εξοντωθει η διαφθωρα στην πολιτικη.
Παραλληλα παρατηρειται ενα 'χασμα γενεων', αναλογο με αυτο που δημιουργηθηκε στην Ελλαδα μετα το 2ο παγκοσμιο πολεμο. Ενω οι περισσοτεροι της παλια γενιας ειναι αγραμματοι, συνηθως αγροτες η βοσκοι, συνηθησμενοι στη σκληρη δουλεια και τη λυτοτητα, κοντα στο παραδοσιακο τροπο ζωης, η νεα γενεια αρχιζει θελει να γνωρισει τον κοσμο και ανοιγεται προς δυτικες επιρροες, τεχνολογια, ντυσιμο, ανεσεις. Ενω υπαρχει συστημα καστων που συνηθιζεται στο Ινδουισμο, ολο και πιο πολυ χανει τη σημασια του, εξαρταται απο περιοχη και οικογενεια. Καθολου παραξενο, αν σκεφτει κανεις πως σε αυτο το μικρο γεωγραφικο χωρο συζουν δεκαδες διαφορετικες φυλες. Οι Ινδοι που ζουν εδω δε εχουν τη καλυτεροι φημη, μια και οι πλειοψηφια ειναι φυγαδες απο την αφροκρεμα της Ινδιας. Οι τουριστες θεωρουνται οχι σπανια ως παραξενοι, ανοητοι πλουσιοι που εχουν λεφτα να ξεφορτοσουν, και οχι σπανια η εικονα αντιπροσωπευει τη αληθεια. Παρολα αυτα εχουν συνηθισει την παρουσια τους και τους εχουν υιοθετισει στην κοινωνια τους και ανταποδιδουν σε γενικες γραμμες το σεβασμο που δεχονται. Ολο και πιο πολλα παιδια πανε σχολειο, τελευταια 90% των παιδιων αντιστιχης ηλικιας μπηκαν στη 1η ταξη δημοτικου.
Οικογενεια και φιλια ειναι οι πιο σημαντικες αρετες.
Οικογένειες ζουν μαζί. Τα μαγαζιά λειτουργούν συνήθως οικογενειακά.
Το προξενιο ειναι συνηθισμενο, ομως ολο και πιο πολλα ζευγαρια παντρευονται απο ερωτα. Ανδρας=αρχηγος. Το να μην εχεις παιδια θεωρειται αντικοινωνικο, ο ανδρας μαλιστα μπορει να παρει 2η γυναικα αν η πρωτη δε μπορει να κανει παιδια. Οι γυναικες τελευταια δινουν μαχη για περισσοτερα δικαιοματα με αρκετη επιτυχια.
Πορνεια ειναι απαγορευμενη, παρολα αυτα νταβατζιδες προτεινουν σχετικα ανοιχτα σε τουριστες, ιδιαιτερα στο Kathmandu. Οι πολιτικοι κλεινουν τα ματια.
Οσοι εργαζονται στη γαστρονομια αρχιζουν να υιοθετουν ολο και πιο πολυ τα Αγγλικα... με την αγγλικη ψευτοευγενια (αποκαλουν τους πελατες 'sir' κλπ).
Το να λες 'ευχαριστω' σε καθε παραμικρη συναλλαγη θεωρειται παραξενο για τους περισσοτερους Nepalesi.
Υποτιμουν αισχρα το χρονο διαδρομης. Οταν π.χ. λενε ο δρομος ειναι 1 ωρα, καθολου απιθανο να βγουν 2 ωρες αλλα ποτε 1!
Οι ανθρωποι στα χωρια ειναι εκληκτικα αυταρκεις, βοσκοι, αγροτες, ξυλοκοποι, εργατες. Οτι περρισευει το εξαγουν στις πολεις. Η θερμανση λειτουργει με καυση ξυλου η με ηλιακη ενεργια. Το Kathmandu ειναι δικος του κοσμος, μοιαζει με ζουγκλα επιβιωσης.
Ηλεκτρισμος υπαρχει παντου, διακοπες στα χωρια ειναι συχνες.
Μολυνση και σκουπιδια ειναι μεγαλο προβλημα. Το ποταμι που περναει απο το Kathmandu θεωρειται το πιο μυσμενο στον κοσμο. Το νερο απο τη βρυση περιεχει βακτηριδια που το κανει μη ποζιμο για ξενους.
Τα ναρκωτικα δεν επιτρεπονται, παρολα αυτα σε περιοχες υπαρχουν ολοκληρα χωραφια και πουλουνται στους δρομους σε τουριστες. Η αστυνομια λαδονεται και κλεινει το ματι.
Πολλοί κάτοικοι του Nepal (συνηθως του Kathmandu) προστατεύουν το πρόσωπο τους με μαντύλι για να μην εισπνέουν τη σκόνη που είναι στον αέρα.
Όταν 2 Νεπαλέσι κρατάν χέρια, ασχέτως από το φύλο, συμβολίζει φιλία και όχι κάτι σεξουαλικό.
Ομοφιλόφυλοι γάμοι επιτρέπονται, θεωρείται όμως από τους περισσότερους κάτι άρρωστο που έφεραν οι Ευρωπαίοι
Σχεδόν όλα τα μαγαζιά και ταξιτζίδες δεν κόβουν απόδειξη, παζάρευμα συνιστάται :)
Οι Nepalesi κρατάν γόητρο το ότι ποτέ δε κατακτήθηκαν από τους Άγγλους (σε αντίθεση με τους Ινδούς), παρόλο το ότι χάσαν τον πόλεμο και πολλά εδάφη.
Ο βρετανικος στρατος εντυποσιαστικε τοσο απο τους Gorkha, πως αποφασισε να προσλαβει ταγματα για το στρατο του. Ακομα και σημερα μπορουν Νεπαλεσι να καταταγουν... αυτοι που καταφερουν να περασουν τις σκληρες δοκιμασιες.
Φυσιολογικα ενας Νεπαλεσι εχει κοντο, λεπτο σωμα χωρις περιττους μυς στο πανω μερος του σωματος που τον επιβαρυνουν στη κινηση. Γεννημενοι βαδιστες! Αναλογως τρωνε μικρες ποσοτητες και ελαχιστο κρεας η ψαρι. Κλασικο γευμα Dal Bhat (Dal = σουπα φακης, Bhat = ρυζι) με λαχανικα.
Φαναρια δεν υπαρχουν. Πινακιδες προτερεωτητας δεν υπαρχουν. Φλας ειναι περιττο στην προσπεραση, οποιος θελει να προσπερασει κορναρει η απλα κορναρει ολη την ωρα, πολλα αμαξια χρησιμοποιουν ειδικο ηχο για την κορνα για να ξεχωριζουν.
Μέσο εισόδημα: Περίπου 550 $ το χρόνο, οι περισσότεροι φτωχοί, 50% άνεργοι. Εξάρτηση από τουρισμό.
Θρησκεία: Ινδουϊσμος/Βουδισμός.
Οι βασιλειαδες των οικογενειων Malla και Shah θεωρουσαν τον εαυτο τους ενσαρκωσεις του θεου Vishnu, ετσι εξασφαλιζαν την εξουσια τους.
Σε πολλες περιπτωσεις οι θρησκειες Ινδουϊσμος και Βουδισμός εχουν επιμειχθει. Οι θεοι του Ινδουισμου προσκυνουνται απο τους περισσοτερους βουδιστες. Πολλες βουδιστικες στουπες συνδιαζονται με μνημεια Ινδουισμου. Ο πρωτος Βουδας θεωρειται ενσαρκωση του Vishnu. Οι Βουδες και οι γυναικες τους λατρευονται σαν θεοι. Οι νεκροι Βουδιστες αποτεφρωνονται μαζι με τους Ινδουιστες. Οι θιβετικοι βουδιστες ειναι εναντιον αυτης της επιμειξιας.
Η Kumari, ειναι παρθενα ενσαρκωση της θεας Devi αποκλειστικα στο Nepal. Το ρολο του θνητου 'φορεα' παιζει ενα κοριτσι που διαλεγουν ιερεις με αυστηρες δοκιμασιες απο τον πλυθησμο του Nepal. Το κοριτσι μενει αποκλειστικα στο σπιτι της Kumari στο Kathmandu, Durbar Square, και δεν τον εγκαταλειπει παρα μονο για θρησκευτικες τελετες. Δεν επιτρεπονται επισκεψεις, ουτε καν απο τους γονεις. Ενω δε μπορει κανεις να δωσει διαταγες σε θεα, απαιτειται εμμεσα απο το κοριτσι να εκπληρωσει τα καθικοντα της προς το λαο. Οταν το κοριτσι φτασει στην εφηβεια, η θεα υποτιθεται πως εγκαταλειπει το φορεα της και το κοριτσι μπορει να συνεχισει της ζωη της ως θνητη γυναικα.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)